Kitap hakkında
Feridun Süphandağ’ın Heyderan (Haydaran) Aşireti ve Kör Hüseyin Paşa Ailesi konusunda ayrıntılı bilgiler içeren bu kitap çalışması yakında raflardaki yerini almış olacaktır. Asıl metni dışında kitapta diğer başka kaynaklar da bulunyor, bazı arşiv belgeleri, secereler (soyağacı), Kör Hüseyin Paşa ve ailesi hakkında yıllar boyunca söylenen bazı Kürtçe şarkıların sözleri ve değişik yıllarda çekilmiş fotoğraflar da kitaba reng katmaktadır. Ünlü dengbêjler tarafından söylenen şarkılar bize bu Kürt ailesi hakkında dolaylı da olsa yararlı bilgiler sunmaktadır. Aile üyelerinin göç, iskân, sürgün ve hapishane serüvenleri ilgimi çekmiştir. Tüm bunlar Feridun Süphandağ’ın bu kitap çalışmasının önemini de ortaya koymaktadır. Silvan yöresinden gelip üç imparatorluğun sınırlarının kesiştiği Serhat öresinde göç eden Heyderan aşireti asırlar boyunca değişik faktörlerin de etkisiyle bölgede sürekli hareket halinde olmuştur. Kürdistan’ın güçlü ve saygın ailelerden birisi sayılır. Heyderanlar bu sınır bölgesinin yöneticileri ve aristokrat tabakasını oluşturan Torınların “Torina Mala Şero” (Şero Ailesi Torınları) dalına mensupturlar. Torınlar üzerine yazdığım kitabın bir bölümünü Heyderanlı bu Torınlar konusuna ayırmıştım. Bu ailenin şan ve şöhreti geçmişte kurdukları saltanat ünlü Kürt dengbêjî Evdalê Zeynikê ve başka ses sanatçılarının bazı şarkılarına da yansıdığını da saptamıştım: “...Navê Torina Mala Şero qenc e, xirav neke” (...Şero Ailesi Torınları’nın güzel itibarını bozmayın...) Bu aşiret sonraları daha ziyade Ağrı’nın Patnos kazası köyleri ve başka yerlerde hâkimiyetini sürdürür. Feridun Süphandağ’ın da belirttiği gibi 2000 yılından sonra yöredeki aşiret ilişkileri büyük ölçüde çözülerek yerini Kürt milliyetçiliği eksenli siyasi ilişkilere bırakır. Patnos kazasının Tekmal köyünde doğan Kör Hüseyin Paşa (1845-1929), iki oğlu Nadir ve Mehmed Bey’in yaşamları ilk kez 1990’lı yıllarda üzerinde çalıştığım Xoybûn Örgütü ve Ağrı Ayaklanması kitabımın hazırlık aşamasında ilgimi çekmiştir. Baba Kör Hüseyin Paşa Xoybûn saflarına katılır, her iki oğlu Nadir ve Mehmed Bey de Ağrı Ayaklanması’n da yer alır. Bu kitabın yazarı Feridun Süphandağ ile daha önceleri bu alanda bazı çalışmaları olan Kemal Süphandağ kardeştirler ve yukarıda adını verdiğimiz Kör Hüseyin Paşa’nın oğlu Nadir Bey’in çocuklarıdır. Soyadları Süphandağ bize coğrafyanın neresi olabileceğinin iyi bir ipucunu da verir. Her iki kardeş büyük babaları Kör Hüseyin Paşa ve babaları Nadir Bey’in izinde yürüyerek ellerinden geldiğince Kürtlüklerine sahip çıkıp Kürt tarih yazımına katkıda bulunmuşlardır. Biz okuyucuya düşen görev de Serhat yöresinde bulunan böyle büyük bir aşiretin veya toplumsal örgütlenmenin tarihini okuyup öğrenmektir. Kitap, Serhat yöresi yerel tarihinin yazımı konusundaki bazı boşlukları da dolduracaktır. Rohat Alakom